Een sterke hoofdvraag (onderzoeksvraag) is het kloppend hart van je scriptie. Alles wat je onderzoekt, analyseert en concludeert moet bijdragen aan het beantwoorden van die ene centrale vraag. Maar hoe formuleer je een vraag die scherp, haalbaar en relevant is?
In dit onderdeel begeleid ik je stap voor stap in het ontwikkelen van een hoofdvraag die je scriptie richting en diepgang geeft. We bekijken de kenmerken van een goede hoofdvraag en het verschil tussen beschrijvende, verklarende en toetsende vragen.
Wat maakt een goede hoofdvraag?
Een goede hoofdvraag voldoet aan de SMART-criteria:
- Specifiek: geen brede vraag als “Hoe werkt marketing?”, maar “Welke marketingstrategieën zijn effectief om jongeren tussen de 18-25 jaar te bereiken via TikTok?”
- Meetbaar: je kunt vaststellen wanneer de vraag beantwoord is (bijvoorbeeld door indicatoren, variabelen of criteria).
- Acceptabel: de vraag is relevant en zinvol voor het vakgebied of de praktijk en wordt door de opdrachtgever/opleiding gedragen.
- Realistisch: de vraag is haalbaar binnen je tijd, middelen en beschikbare bronnen.
- Tijdsgebonden: duidelijk afgebakend in tijd, plaats en/of doelgroep: “In welke mate heeft het socialmediagebruik van zorginstellingen in Nederland in 2023 bijgedragen aan hun zichtbaarheid?”
Tip
Combineer SMART altijd met het principe van objectieve formulering. Een hoofdvraag is neutraal en niet sturend, zodat je onderzoek open en betrouwbaar blijft.
Stap 1: Begin bij je onderwerp
Pak het onderwerp dat je in 1.1 hebt gekozen. Vraag jezelf af: wat wil ik hierover weten? Wat wil ik onderzoeken?
1.2.1
- Wat wil je weten over jouw onderwerp?
- Wat zijn jouw onderzoekswensen?
Stap 2: Bepaal het type vraag
Welk soort kennis wil je opdoen? Dat bepaalt het type vraag. Zie het overzicht hieronder:
Let op!
Het type vraag heeft invloed op het soort onderzoek dat je gaat doen. Bij beschrijvende of verklarende vragen werk je vaker met kwalitatieve methoden, zoals interviews of casestudy’s. Bij een toetsende vraag hoort vaak kwantitatief onderzoek (bijv. een enquête of experiment).
Type vraag | Doel | Voorbeeld |
Beschrijvend | Een situatie in kaart brengen | Wat zijn de ervaringen van jonge mantelzorgers in Nederland? |
Verklarend | Een verband of oorzaak-gevolg relatie uitleggen | Wat is het effect van flexibele werktijden op werkstress bij verpleegkundigen? |
Toetsend | Hypothese testen met data | In hoeverre leidt social media-gebruik tot een verhoogde productiviteit onder studenten? |
Stap 3: Verfijn je formulering
Gebruik duidelijke woorden en wees zo concreet mogelijk. Vermijd vaagheid of open eindes zoals “Wat is het effect van iets op iets anders?” zonder dat je precies benoemt wat en wie. Gebruik de voorbeelden uit de tabel in Stap 2 als leidraad.
1.2.2
Schrijf jouw definitieve hoofdvraag op.
Schrijf jouw definitieve hoofdvraag op.
Checklist: is mijn hoofdvraag sterk genoeg?
Is mijn vraag concreet en afgebakend?
Is de vraag haalbaar binnen de beschikbare tijd en middelen?
Sluit de vraag aan bij mijn opleiding en/of beroepspraktijk?
Kan ik de vraag beantwoorden met literatuur en/of data?
Zodra je hoofdvraag staat, is het belangrijk deze te vertalen naar concrete deelvragen die samen het antwoord op je hoofdvraag vormen. In 1.3 ontdek je hoe je deelvragen opstelt en, als dat bij jouw onderzoek past, een hypothese formuleert.
Made with Bullet